2026-yil 16-aprel kuni O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabida "Buxgalter" va "Moliyaviy menejer" kasbiy standartlari loyihalari muhokamasiga bag‘ishlangan davra suhbati bo‘lib o‘tdi. Tadbir Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Milliy malaka tizimini rivojlantirish instituti, professional uyushmalar (ACFP, O‘zBAMA), biznes va ta’lim tashkilotlari vakillarini birlashtirdi.

Muhokama O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 30-sentyabrdagi 345-sonli qarorini amalga oshirish va moliyaviy hisobotning xalqaro standartlariga (MHXS) o‘tish doirasida bo‘lib o‘tdi.

MHXSni joriy etish: xronologiya va talablar

Iqtisodiyot va moliya vazirligi boshqarma boshlig‘i, PhD Otabek Barakayev O‘zbekistonda MHXSni joriy etish xronologiyasi va ijtimoiy ahamiyatga ega tashkilotlarning yangi hisobot standartlariga o‘tish talablarini taqdim etdi. Ma’ruzachi MHXSga o‘tish moliyaviy mutaxassislardan mutlaqo yangi kompetensiyalarni talab qilishini, bu yangi kasbiy standartlarda nazarda tutilishi kerakligini ta’kidladi.

Kasbiy standartlar sifatini ta’minlashda ish beruvchilarning o‘rni

Milliy malaka tizimini rivojlantirish institutining kasbiy standartlar bo‘yicha tarmoq kengashlari bilan ishlash guruhi yetakchi mutaxassisi Jahongir Parmanov milliy malaka tizimi orqali mehnat bozori va ta’lim tizimi o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik mexanizmini tushuntirib berdi. Ish beruvchilar kadrlarning passiv iste’molchilari rolidan faol buyurtmachilarga o‘tadilar: ular kasbiy standartlarni ishlab chiqish orqali ta’lim dasturlarini rejalashtirish, amalga oshirish va baholashda ishtirok etadilar.

Mehnat bozoridagi nomutanosibliklar

"Yashil iqtisodiyotni ilgari surish va joriy etish" loyiha ofisi rahbari o‘rinbosari, iqtisodiyot fanlari nomzodi Dilfuza Qurbonova Oliy maktab va ACFPning moliya mutaxassislari mehnat bozori haqidagi tahliliy ma’ruzasini taqdim etdi. 7 yillik ma’lumotlar tahlili sezilarli nomutanosiblikni aniqladi: rezyumelar soni tashqi tomondan yuqori bo‘lsa-da, buxgalteriya hisobi va moliyani boshqarish sohasida malakali mutaxassislarning keskin yetishmasligi kuzatilmoqda.

Yangi malaka tizimi konsepsiyasi

ACFP Malaka qo‘mitasi raisi Shohista Yakubova moliya-iqtisodiyot mutaxassislarining yangi kasbiy standartlari tizimi konsepsiyasini taqdim etdi. U "Buxgalter" universal standartini ikki mustaqil yo‘nalishga: buxgalteriya hisobi (buxgalter) va moliyani boshqarish (moliyaviy menejer) ga ajratish zarurligini asoslab berdi, ushbu kasbiy faoliyat turlarining funksionalligi, mas’uliyat sohalari va rejalashtirish gorizontlaridagi prinsipial farqlarni qayd etdi.

Bozor talablariga o‘tish

ACFP raisi Mixail Perper yangi kasbiy standartlarning amaldagilaridan farqlarini tushuntirib berdi. Asosiy o‘zgarish - idoraviy ko‘rsatmalardan xalqaro standartlar, raqamli ko‘nikmalar va kasbiy sertifikatlar qadrlanadigan ochiq bozor talablariga o‘tishdir.

Kasbiy vertikal: yordamchidan bosh buxgaltergacha

O‘zbekiston buxgalterlar va auditorlar milliy assotsiatsiyasining takliflari

O‘z MABA Ta’lim va sertifikatlashtirish qo‘mitasi raisi Dilorom Saydamenova kasbiy standartlar loyihalarining kuchli tomonlarini ta’kidladi: MTBning 4-dan 7-darajagacha bo‘lgan aniq vertikal, MHXS va ESG-hisobotlarni kiritish, IFAC etika kodeksiga muvofiqlik, qisman malakalar mexanizmi. U MHXS bo‘yicha standartlarda ko‘rsatilgan kompetensiyalarni kengaytirish, malaka darajasini tan olishning qo‘shimcha mezonlari sifatida CAP/CIPA sertifikatlarini kiritish, uzluksiz kasbiy rivojlanish majburiyatini belgilashni taklif qildi.

"Kredit Osiyo" bosh buxgalteri Rufina Mirsharipova "Buxgalter" standartining to‘rt darajali matritsasini taqdim etdi (MHKning 4-7 darajalari). Matritsa har bir darajadagi mehnat funksiyalari, ko‘nikmalar, bilimlar, mustaqillik va mas’uliyatni aniq ajratib, buxgalter yordamchisidan yirik kompaniyaning bosh buxgalterigacha bo‘lgan kasbiy vertikalni belgilaydi.

Moliyaviy menejer: tahlilchidan moliyaviy direktorgacha

Arkad Audit direktori Natalya Turalinova "Moliyaviy menejer" standartining mazmunini taqdim etdi (MRK 5-8 darajalari). To‘rt malaka darajasi mutaxassislarga qo‘yiladigan talablarni belgilaydi — moliyaviy tahlilchidan tortib, ijtimoiy ahamiyatga ega tashkilotning moliyaviy direktorigacha.

Samarqand iqtisodiyot va servis instituti takliflari

Samiddin Toshnazarov loyihalarning yuqori sifati va xalqaro standartlar talablariga muvofiqligini ta’kidladi. U ularning mazmunini kengaytirishni taklif qildi - nomoddiy va biologik aktivlarni hisobga olish bo‘yicha mehnat funksiyalarini to‘ldirish, 7-darajali MHXS qamrovini kengaytirish, audit, soliq solish, axborot texnologiyalari va moliyaviy huquq bo‘yicha vakolatlarni takomillashtirish.

Davra suhbati ishtirokchilarining tavsiyalari:

• Yagona standartdan ikkita mustaqil standartga o‘tishni qo‘llab-quvvatlash: "Hisobchi" (MHKning 4-7-darajalari) va "Moliyaviy menejer" (MHKning 5-8-darajalari)

• Rollarni farqlashni tan olish: buxgalter moliyaviy ma’lumotlarning ishonchliligi uchun, moliyaviy menejer esa resurslardan samarali foydalanish uchun mas’uldir.

• Mutaxassislarning bosqichma-bosqich karyera o‘sishi uchun qisman malakalar (buxgalter-kassir, g‘aznachi) mexanizmini joriy etish

• Milliy kasblar tasniflagichini (MKK-2025) yangilab, bozorda amalda mavjud bo‘lgan pozitsiyalarni qo‘shish

• Standartlar loyihalarining keng ekspert va jamoatchilik muhokamasini tashkil etish

• Ish beruvchilarga ishga qabul qilish, baholash va karyera rejalashtirishda kasbiy standartlarni qo‘llash bo‘yicha tushuntirish ishlarini olib borish

• Amaliyotchilarning fikrlarini inobatga olgan holda standartlar loyihalarini takomillashtirish va rasmiy tasdiqlash jarayonini boshlash

• Kasbiy standartlar tasdiqlangandan so‘ng oliy ta’lim muassasalarida davlat ta’lim standartlari va o‘quv dasturlarini yangilash

Keyingi qadamlar

Professional standartlar loyihalari davra suhbati ishtirokchilarining fikr-mulohazalari va takliflarini inobatga olgan holda qayta ishlanadi va jamoatchilik muhokamasi uchun e’lon qilinadi.