Ilmiy kadrlarni shakllantirish, kasbiy rivojlanish va ijtimoiy ahamiyati

O‘zbekiston Respublikasida ilmiy unvonlar dotsent, professor va akademik - ilmiy va kasbiy faoliyatning muhim bosqichlari hisoblanadi. Ushbu unvonlar mutaxassisning ilmiy malakasi, pedagogik tajribasi va fan rivojiga qo‘shgan hissasini aks ettiradi. Ilmiy unvonlar tizimi ilm-fan va oliy ta’lim sohasida barqaror va izchil rivojlanishni ta’minlab, nafaqat ta’lim tizimida, balki undan tashqarida faoliyat yuritayotgan mutaxassislar uchun ham keng imkoniyatlar yaratadi.

Dotsent

Dotsent ilmiy unvoni mustaqil ilmiy-pedagogik faoliyatni amalga oshirishga qodir, yuqori malakali mutaxassislarni shakllantiradi. Ushbu unvon Doctor of Philosophy (PhD) yoki unga tenglashtirilgan ilmiy darajaga ega shaxslarga beriladi va ularning kasbiy tayyorgarligi hamda ilmiy salohiyatini tasdiqlaydi.

Dotsent ilmiy unvoni oliy ta’lim muassasalarida fanlarni o‘qitish, o‘quv kurslari va ta’lim dasturlariga rahbarlik qilish hamda bakalavriat, magistratura va doktorantura talabalari uchun ilmiy rahbar bo‘lish huquqini beradi. Ushbu unvon pedagogik vakolatlar va kasbiy imkoniyatlarning kengayishini, shuningdek kelgusida professor ilmiy unvonini olish uchun mustahkam asos yaratilishini ta’minlaydi. Dotsent ilmiy unvoni mutaxassisning yuqori ilmiy malaka va ekspertlik darajasini tasdiqlab, turli sohalarda kasbiy obro‘-e’tibor va faoliyat imkoniyatlarini kengaytiradi.

Professor

Professor ilmiy unvoni O‘zbekiston Respublikasida oliy ta’lim tizimidagi eng yuqori ilmiy unvon hisoblanadi. U ilmiy va pedagogik faoliyatdagi yuqori natijalar uchun beriladi. Professor ilmiy unvoni Fan doktori (DSc) darajasiga ega shaxslarga, shuningdek Oliy attestatsiya komissiyasi tomonidan belgilangan qo‘shimcha talablarni bajargan holda PhD darajasiga ega bo‘lgan mutaxassislarga ham berilishi mumkin.

Professorlar ilmiy yetakchilik qobiliyatiga ega bo‘lgan, ilmiy maktablar yaratadigan, fan va ta’limning strategik yo‘nalishlarini belgilaydigan mutaxassislarni shakllantiradi. Ta’lim sohasida faoliyat yuritadigan professorlar kafedra mudiri, dekan, prorektor va rektor kabi oliy lavozimlarni egallash huquqiga ega bo‘ladilar.

Professor ilmiy unvoni yuqori darajadagi ilmiy va intellektual yetakchilikni anglatadi. Ushbu unvon strategik boshqaruv lavozimlariga tayinlanish, xalqaro ekspertlik jarayonlarida ishtirok etish hamda professional nufuzni sezilarli darajada oshirish imkonini beradi.

Akademik

Mazkur unvon ilmiy e’tirofning eng yuqori bosqichidir. Akademik O‘zbekiston Respublikasida eng yuqori ilmiy maqom bo‘lib, Fanlar akademiyasining haqiqiy a’zosi etib saylanishni anglatadi. Bu maqom fan taraqqiyotiga ulkan hissa qo‘shgan, yuqori ilmiy obro‘ga ega mutaxassislarga beriladi.

Ta’lim va ilmiy faoliyat sohasida faoliyat yuritadigan akademiklar davlat ilmiy siyosatini shakllantirishda ishtirok etadi, yirik ilmiy markazlar va akademik institutlarga rahbarlik qiladi hamda umrbod moddiy ta’minotga ega bo‘ladi. 2018 yil 1-yanvardan boshlab O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining haqiqiy a’zolari va sobiq O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi fanlari akademiyasining haqiqiy a’zolari uchun mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdori 4,22 barobarida, sobiq qishloq xo‘jaligi fanlari akademiyasining muxbir a’zolari uchun esa 2,81 barobarida oylik gonorar to‘lanadi (O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 29.12.2017 y PF-5292-son).

Yuqoridagilardan kelib chiqib dotsent, professor va akademik ilmiy unvonlari tizimi O‘zbekistonda ilmiy va kasbiy rivojlanishning izchil va ochiq modelini shakllantiradi. Ushbu tizim ta’lim sohasida ham, undan tashqari ham faoliyat yuritadigan mutaxassislarni yuqori malakali, raqobatbardosh va strategik fikrlovchi kadrlar sifatida tayyorlashga xizmat qiladi hamda ilm-fan va jamiyat taraqqiyotiga mustahkam zamin yaratadi.